جاهايى كه نماز و روزه ى مسافر با هم فرق دارند
1ـ در اماكن اربعه (مسجد الحرام, مسجد النبى, مسجد كوفه, حرم امام حسين (ع) بايد افطار كند ولى نماز را مى تواند تمام يا شكسته بخواند .
2ـ اگر بعد از ظهر مسافرت كند بايد روزه اش را ادامه دهد ولى نماز را بايدشكسته بخواند.
3ـ اگر مسافر بعدازظهر به وطن برسد بايد روزه را افطار كند ولى اگر نماز نخوانده بايد تمام بخواند.
س ـ اگر روزه دار از كشورى به كشور ديگر مسافرت نمايد كه كاملاً از نظر افق متفاوتند مثل اينكه از ايران دو ساعت به افطار مانده حركت كند اما وقتى كه در امريكا پياده مى شود ده ساعت به افطار مانده است البته امكان دارد در بين راه به جايى برسد كه تساوى افق با ايران يا شهرى كه از آنجا به قصد آمريكا حركت كرده داشته باشد در موقع ورود به امريكا وظيفه ى اين شخص چيست؟
ج : در هر صورت اگر قبل از ظهر به آنجا برسد حكم مسافر دارد كه اگر مى داند ده روز در آنجا مى ماند و كارى كه روزه را باطل مى كند انجام نداده نمى تواند افطار كند. (اراكى)
كسانى كه روزه بر آنها واجب نيست
1ـ حائض (زنى كه در ايام حيض به سر مى برد)
2ـ نفسا (زنى كه به واسطه ى وضع حمل خون نفاس ديده است)
3ـ ديوانه ى ادوارى (ول در قسمتى از روزه) و ديوانه ى دائمى.
4ـ كسيكه در حال بيهوشى ميباشد.
5ـ بچه اى كه به حدّ بلوغ نرسيده باشد. سن بلوغ براى پسر پانزده سال تمام و براى دختر نه سال تمام مى باشد.
6ـ مسافرى كه نمازش شكسته است در اين حالات :
الف ـ بعد از ظهر به وطن رسيده است.
ب ـ قبل از ظهر به وطن برسد اما مبطلى انجام داده است.
ج ـ قبل از ظهر از وطن از حد ترخص خارج شده باشد.
7ـ پير مرد يا پير زن :
الف ـ گرفتن روزه برايش ممكن نباشد.
ب ـ گرفتن روزه برايش مشقت داشته باشد.
(اراكى/ 1758)
8ـ كسى كه مرض عطاش دارد :
الف ـ نمى تواند از خوردن آب خوددارى نمايد.
ب ـ خوددارى برايش دشوار است.
(اراكى/ 1760)
9ـ زنى كه نزديك وضع حملش است و روزه گرفتن براى خودش يا بچه اش ضرر دارد.
(اراكى/ 1761)
10ـ كسى كه بيمارى يا چشم درد دارد :
الف ـ يقين دارد روزه برايش ضرر دارد.
ب ـ احتمال ضرر مى دهد توإم با خوف
11ـ زنى كه بچه شير مى دهد و شير او كم است و روزه گرفتن براى خود او يا بچه اش ضرر دارد.
(اراكى/ 1762)
مواردى كه مستحب است انسان از كارهايى كه روزه را باطل مى كنند خوددارى نمايد
1ـ مسافرى كه در سفر كارى را كه روزه را باطل مى كند انجام داده و قبل از ظهر به وطن يا جائى كه مى خواهد ده روز تمام در آن محل بماند, برسد.
2ـ مسافرى كه بعد از ظهر به وطن يا به جايى كه مى خواهد ده روز بماند, برسد.
3ـ مريضى كه قبل از ظهر خوب شده و كارى كه روزه را باطل مى كند انجام داده باشد.
4ـ مريضى كه بعد از ظهر خوب شود.
5ـ زنى كه بين روز از خون حيض يا نفاس پاك شود.
6ـ كافرى كه در روز ماه مبارك رمضان مسلمان شود
زكات فطره
كسى كه موقع غروب شب عيد فطر بالغ و عاقل و هوشيار است و فقير و بنده ى كس ديگر
نيست بايد براى خودش و كسانى كه نان خور او هستند, هر نفرى يك صاع كه تقريباً سه كيلو, گندم يا جو يا خرما يا كشمش يا برنج يا ذرت و مانند اينها به مستحق بدهند و اگر پول يكى از اينها را هم بدهد كافى است.
شرايط وجوب زكات فطره
1ـ شخص عاقل باشد.
2ـ بالغ باشد.
3ـ هوشيار باشد.
4ـ آزاد باشد.
5ـ فقير نباشد.
(امام 1991/, اراكى 2020/, گلپايگانى 1999/.)
توضيح اينكه اگر كسب بچه ى نابالغ دارد يا فرزند ديوانه اى دارد بايد فطره ى او را بدهد.
كسانى كه زكات فطره ى آنها لازم است داده شود
1ـ خود انسان.
2ـ كسانى كه نان خور او هستند.
3ـ كسانى كه شب عيد فطر نان خور او محسوب مى شوند:
كوچك باشد يا بزرگ
مسلمان باشد يا كافر
خرج آنها با او واجب باشد يا نباشد.
در شهر خود او باشند يا شهر ديگر.
تذكرات :
1ـ انسان بايد زكات فطره را به قصد قربت و براى انجام فرمان خداوند عالم بدهد و موقعى كه مى پردازد بايد نيت دادن فطره كند.
(امام 2024/, اراكى 2053/,گلپايگانى 2032/.)
2ـ مقدار زكات فطره : براى هر نفر يك صاع كه تقريباً سه كيلوگرم است.
3ـ جنس زكات فطره : خوردنى و متعارف باشد مثل گندم ـ جو ـ خرما ـ كشمش ـ ذرت و مانند اينها و اگر پول يكى را بدهد كافى است.
(امام 1991/, گلپايگانى 1999/, اراكى 2020/.)
4ـ وقت پرداخت از شب عيد تا ظهر روز عيد است و بهتر است در روز عيد پرداخت شود. و اگر نماز عيد مى خواند بنابر احتياط واجب قبل از نماز پرداخت نمايد يا كنار بگذارد.(گلپايگانى 3820/.)
5ـ فطره ى مهمانى كه بعد از غروب شب عيد فطر وارد مى شود بر صاحب خانه واجب نيست
اگر چه بيش از غروب او را دعوت كرده باشد و خانه ى او هم افطار كند.
(اراكى 2058/, 2026, امام 1997/, 2029.)
كسانى كه زكات فطره بر آنان واجب نيست
1ـ ديوانه (اگر نان خور ديگرى باشد بايد او فطره اش را بدهد)
2ـ بچه (نان خور هر كس است بايد او فطره ى آن بچه را بدهد)
3ـ بيهوش : (اگر نان خور ديگرى نباشد)
4ـ كافرى كه بعد از غروب شب عيد فطر مسلمان شده است
5ـ فقير
6ـ كسى كه ديگرى بايد فطره ى او را بدهد واجب نيست فطره ى خود را بدهد.
مصرف زكات فطره
1ـ فقير ( كسى كه مخارج سال خود و عيالاتش را ندارد)
2ـ مسكين : ( كسى كه از فقير بينواتر است)
3ـ كسى كه از طرف امام يا نائب امام مإمور جمع آورى زكات است.
4ـ كفّارى كه اگر زكات به آنها بدهند به اسلام مايل مى شوند.
5ـ خريدارى بنده ها و آزاد نمودن آنها.
6ـ فى سبيل الله امور خيريه , مسجد و ...
7ـ بدهكارى كه نمى تواند قرض خود را بدهد.
8ـ ابن السبيل : مسافرى كه در سفر درمانده است .
تذكرات :
1ـ فقيرى كه فطره به او مى دهند لازم نيست عادل باشد ولى احتياط واجب آن است كه به شرابخوار و كسى كه آشكار معصيت كبيره مى كند فطره ندهند.
(امام 2016/.)
2ـ به كسى كه فطره را در معصيت مصرف مى كند نبايد فطره بدهند.
(امام 2017/.)
3ـ اگر فطره را كنار بگذارد , نمى تواند آن را براى خودش بردارد و مالى ديگر را براى فطره بگذارد.
(اراكى 2061/.)
4ـ كسيكه سيّد نيست نمى تواند به سيّد فطره بدهد حتّى اگر سيّدى نان خور او باشد نمى تواند فطره او را به سيّد ديگر بدهد.
5- مسلمانى كه شيعه نبود و بعد از ديدن ماه شيعه شده بايد زكات فطره را بپردازد.
(امام 2009/, اراكى 2038/, گلپايگانى 2017/.)
6- اگر زكات به يكى از اين هشت مصرف برسد كافى است ولى احتياط واجب آن است كه به فقراى شيعه بدهند.
(گلپايگانى 2022/)
ولى احتياط مستحب آن است كه به فقرإ شيعه بدهند.
(اراكى 2043/)